fa آموز‌ه‌های اسلامی سبک زندگی و نقش آن در ارتقاء ابعاد مختلف سلامتی: یک مطالعه مروری تخصصي Special مقاله مروری Review Article <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#006699">سابقه و هدف:</span></span></b> <span lang="AR-SA">سبک زندگی از کلیدی‌ترین تعیین‌کننده‌های ابعاد مختلف سلامت محسوب می‌شود و بیماری‌های مزمن با الگوهای رفتاری ناسالم مرتبط‌‌اند. آموزه‌های سبک زندگی اسلامی با تأکید بر اعتدال و نظم زیستی، ظرفیت بالایی در ارتقاء تندرستی دارند. هدف این مطالعه مروری، تحلیل و تبیین علمی آموزه‌های سبک زندگی اسلامی و سازوکارهای فیزیولوژیکِ حاکم بر ارتقاء ابعاد چهارگانه سلامت (جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی) بر اساس شواهد علمی نوین است.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#006699">مواد و روش‌ها:</span></span></b> <span lang="AR-SA">این پژوهش یک مطالعه مروری-تحلیلی ساختاریافته است که با جستجوی نظام‌مند در منابع معتبر دینی و پایگاه‌های اطلاعاتی </span><span dir="LTR">PubMed</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Scopus</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Google Scholar</span><span lang="FA">،</span> <span dir="LTR">SID</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Magiran</span><span lang="AR-SA"> و </span><span dir="LTR">ISC</span><span lang="AR-SA"> انجام شد. کلیدواژه‌های جستجو در منابع انگلیسی شامل </span><span dir="LTR">Islamic Lifestyle</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Physiological Mechanisms</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Lifestyle Medicine</span><span lang="AR-SA">، </span><span dir="LTR">Health Dimensions</span><span lang="AR-SA"> و </span><span dir="LTR">Health Promotion</span><span lang="AR-SA"> و در منابع فارسی شامل سبک زندگی اسلامی، سازوکارهای فیزیولوژیک، پزشکی مبتنی بر سبک زندگی، ابعاد و ارتقا سلامت بودند. فرآیند گزینش منابع در سه مرحله شامل بررسی عناوین، چکیده‌ها و متن کامل مقالات انجام شد. در جستجوی اولیه ۱۸۵ عنوان شناسایی گردید که پس از حذف موارد تکراری و غیرمرتبط، ۷۱ منبع شامل مقالات علمی و متون دینی برای تحلیل نهایی وارد مطالعه شدند.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#006699">یافته‌ها:</span></span></b><span lang="AR-SA"> آموزه‌های سبک زندگی اسلامی نه به صورت رفتارهای مجزا، بلکه در قالب الگویی منسجم و همسو با پزشکی سبک زندگی، از طریق تعدیل سازوکارهای فیزیولوژیک بر ارتقاء سلامت اثرگذارند. این الگوی جامع با تنظیم سیستم‌های عصبی-غدد درون‌ریز، تعدیل پاسخ‌های التهابی، بهبود تعادل اتونومیک و تثبیت ریتم‌های بیولوژیک، نقش مؤثری در حفظ هموستاز بدن و پیشگیری از بیماری‌های مزمن ایفا می‌کند.</span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="color:#006699">نتیجه‌گیری:</span></span></b> <span dir="RTL" lang="AR-SA">سبک زندگی اسلامی، همسو با پزشکی مبتنی بر سبک زندگی است که از طریق تنظیم پاسخ‌های سازگاری، در پیشگیری از بیماری‌های مزمن و ارتقاء ابعاد چهارگانه سلامت نقش دارد. برای تبیین مسیرهای بیولوژیک و تدوین مداخلات مبتنی بر شواهد، توسعه پژوهش‌های میان‌رشته‌ای در این حوزه ضروری است.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><b><span style="color:#006699">Background and aim:</span></b> Lifestyle is a key determinant of various dimensions of health, and chronic diseases are closely associated with unhealthy behavioral patterns. Islamic lifestyle teachings, emphasizing moderation, biological order, and personal hygiene, possess a high capacity for health promotion. This review article aims to analyze and scientifically explain Islamic lifestyle teachings and the physiological mechanisms underlying the promotion of the four dimensions of health (physical, mental, social, and spiritual) based on modern scientific evidence.<br> <b><span style="color:#006699">Materials and methods:</span></b> This study is a structured analytical review conducted through a systematic search of authoritative religious sources and the PubMed, Scopus, Google Scholar, SID, Magiran, and ISC databases. The English search keywords included Islamic Lifestyle, Physiological Mechanisms, Lifestyle Medicine, Health Dimensions, and Health Promotion, while the Persian search keywords included Islamic lifestyle, physiological mechanisms, lifestyle-based medicine, and health dimensions and promotion. The source selection process was carried out in three stages: screening of titles, abstracts, and full texts. In the initial search, 185 titles were identified; after the removal of duplicates and irrelevant items, 71 sources&mdash;including scientific articles and religious texts&mdash;were included in the study for final analysis.<br> <b><span style="color:#006699">Findings:</span></b> Analysis of the evidence indicated that Islamic lifestyle teachings affect health not as isolated behaviors, but as a cohesive pattern aligned with lifestyle medicine by modulating physiological mechanisms. This comprehensive pattern plays a significant role in maintaining body homeostasis and preventing chronic diseases by regulating neuroendocrine systems (particularly the HPA axis), modulating inflammatory responses, improving autonomic balance, and stabilizing biological rhythms.<br> <b><span style="color:#006699">Conclusion:</span></b> Islamic lifestyle is a comprehensive model aligned with lifestyle medicine that, by regulating adaptation responses, plays an effective role in preventing chronic diseases and promoting the four dimensions of health. To further elucidate biological pathways and develop evidence-based interventions, interdisciplinary research in this field is essential.</span></span></span></div> سبک زندگی اسلامی, سازوکارهای فیزیولوژیک, پزشکی مبتنی بر سبک زندگی, ابعاد سلامت, ارتقاء سلامت Islamic lifestyle, Physiological mechanisms, Lifestyle medicine, Health dimensions, Health promotion 9 23 http://iahj.ir/browse.php?a_code=A-10-469-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Mirershadi فاطمه میرارشادی fa.mirershadi@iau.ac.ir 10031947532846003275 10031947532846003275 Yes Department of Physiology, Ard.c. Islamic Azad University, Ardebil, Iran گروه فیزیولوژی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران