گروه علوم اجتماعی و جمعیت، پژوهشکده زنان، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران ، s.sadidpour@alzahra.ac.ir
چکیده: (8 مشاهده)
سابقه و هدف:انزوای اجتماعی در علوم اجتماعی و روانشناختی به‌عنوان عاملی خطرزا برای سلامت فردی و اجتماعی شناخته می‌شود. در اندیشه رضوی، تفاوتی میان انزوای اجتماعی (کناره‌گیری فرارگونه از جامعه) و تمرین عبادی فردی (انزوایی هدفمند برای تهذیب نفس و تقویت ارتباط با خدا) وجود دارد. این پژوهش با هدف بررسی جایگاه انزوای اجتماعی در سبک زندگی اسلامی، به تحلیل تعادل میان فعالیت عبادی فردی و حضور فعال اجتماعی با محوریت قرآن و سیره امام رضا (ع) می‌پردازد. مواد و روش‌ها:پژوهش حاضر مطالعه‌ای توصیفی-تحلیلی است که داده‌های کیفی را از منابع حدیثی و تاریخی معتبر از جمله عیون أخبارالرضا، بحارالأنوار و مناقب آل أبی‌طالب استخراج کرده و با استناد به دیدگاه‌های قرآنی، حدیثی و یافته‌های روانشناسی معاصر تحلیل می‌کند. یافته‌ها:اسلام الگویی متوازن ارائه کرده که در آن تمرین عبادی فردی همزمان با مشارکت فعال در جامعه صورت می‌گیرد. ایشان انزواگرایی فرارگونه و ترک مسئولیت اجتماعی را رد کرده و بر تقویت پیوندهای انسانی، اخلاق اجتماعی و حضور فعال در جامعه تأکید داشتند. این تعادل میان معنویت و تعامل اجتماعی، ظرفیت کاهش پیامدهای منفی انزوای اجتماعی و ارتقای مسئولیت‌پذیری جمعی را فراهم می‌کند. نتیجه‌گیری: بازخوانی قرآن و سیره ائمه نشان می‌دهد دین می‌تواند نقش مؤثری در ایجاد تعادل میان زندگی معنوی و اجتماعی، و مواجهه با چالش‌های انزوای اجتماعی معاصر داشته باشد.
