Islam and Health Journal

fa تبیین روان‌شناختی مؤلفه‌های مفهومی «شرح صدر» بر اساس منابع اسلامی Psychological explanation of conceptual components of "Sharh-e-Sadr" based on Islamic sources تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">سابقه و هدف: مفهوم شرح صدر از مفاهیم قرآنی است که با توجه به اثرات متعدد روان‌شناختی آن در زندگی، همواره مورد توجه اندیشمندان و پژوهشگران اسلامی بوده است. به همین جهت پژوهش حاضر با هدف استخراج مؤلفههای «شرح صدر» و نیز تبیین روان‌شناختی آن مؤلفهها صورت پذیرفته است. مواد و روش‌ها: به منظور رسیدن به این هدف، با روش تحلیل محتوای کیفی، کتب لغت، اصطلاح و متون اسلامی اعم از قرآن و کتب احادیث مورد بررسی قرار گرفت. یافته‌ها: یافتههای پژوهش نشان داد که مؤلفههای شرح صدر به دو دسته مؤلفههای سببی و مسببی تقسیم میگردند که مؤلفه‌های «معرفت الهی»، «یاد خداوند» و «یقین» به عنوان مؤلفههای سببی و مؤلفههای «صبر»، «تسلیم (پذیرش)»، «آرامش»، «اعتماد به خداوند» و «توجه کامل به آخرت» به عنوان مؤلفههای مسببی شناخته میگردند. همچنین مؤلفههای ذکر شده، به منظور بررسی شاخص روایی محتوا (CVI) به هشت نفر از روان‌شناسان حوزوی عرضه گردیده و در نهایت روایی تمامی مؤلفهها مورد تأیید واقع شدهاست. نتیجه‌گیری: شرح صدر به عنوان یک ابرصفتی است که صفات متعدد روان‌شناختی همچون صبر، آرامش، پذیرش و اعتماد را در خود جای داده که وجود مجموع این صفات میتواند نشان از وجود شرح صدر در یک انسان باشد. این صفات از بررسی مجموعی متون اسلامی و لغوی یافت شده است.</div> <div style="text-align: justify;">Introduction: The concept of “Sharh-e-Sadr” is one of the Qur’anic concepts that due to its various psychological effects on life, has always been considered by Islamic thinkers and researchers. Therefore, the aim of the present study was to extract the components of “Sharh-e-Sadr” and explain the psychology of those components. Methods: To do so, dictionaries, idioms, and Islamic texts including the Qur'an and books of Hadiths were examined through the qualitative content analysis. Findings: The findings have shown that the components of “Sharh-e-Sadr” are divided into two categories of cause ("divine knowledge", "remembrance of God" and "certainty") and effect ("patience", "surrender", "peace", "trust in God" and "full attention to the Hereafter") components. Moreover, the mentioned components were presented to eight theological psychologists in order to examine the content validity index (CVI), and finally, the validity of all components was approved. Conclusion: “Sharh-e-Sadr” is a meta-attribute that contains several psychological traits including patience, calmness, acceptance, and trust so that the existence of all these traits can indicate “Sharh-e-Sadr” in a human being. These traits have been found from a comprehensive study of Islamic and lexical texts.</div> شرح صدر, مؤلفه, روان‌شناختی, مفهوم‌شناسی, سعه صدر, ضیق صدر Sharh-e-Sadr, Component, Psychology, Conceptology, See Sadr, Ziq-e-Sadr 18 28 http://iahj.ir/browse.php?a_code=A-10-295-1&slc_lang=fa&sid=1 Alireza Shirzad علیرضا شیرزاد ashirzad125@gmail.com 10031947532846002166 10031947532846002166 Yes University of Islamic Sciences, Qom, Iran دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران Seyyed Mahdi Khatib سید مهدی خطیب mahdikhatib@yahoo.com 10031947532846002167 10031947532846002167 No Psychology Group of Quran and Hadith Institute, Qom, Iran گروه روانشناسی، پژوهشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران