fa جستاری در زندگی و آثار علمی پزشکان طبرستان در دوره ایران اسلامی تخصصي Special مقاله مروری Review Article <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:18.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#006699">سابقه و هدف:</span></span></b> <span lang="AR-SA">تاریخ پزشکی ایران قدمتی کهن و سابقه‌ای درخشان دارد. این درخشش در اعتلای دانش طب در تمدن اسلامی نیز به چشم می‌خورد. هدف از مطالعه حاضر، جستاری در زندگی و آثار علمی اطبای طبرستان در دوره ایران اسلامی است.</span></span></span></span><br> <span style="line-height:18.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#006699">مواد و روش‌ها:</span></span></b> <span lang="AR-SA">این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از کلیدواژه‌های پزشکان طبرستان، تاریخ پزشکی طبرستان، مازندران و طب ایرانی مورد بررسی قرار گرفت. گردآوری داده‌ها با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، اسناد تاریخی و پایگاه‌های اطلاعاتی انجام گرفته است.</span></span></span></span><br> <span style="line-height:18.0pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA"><span style="color:#006699">یافته‌ها:</span></span></b><b> </b><span lang="AR-SA">طبرستان بخشی از جغرافیای ایران بوده که با ظهور اسلام، مهد حکما و اطبایی شده که با خلق آثار ماندگار، موجب پویایی مکتب پزشکی اسلامی گردیده‌اند. در دوره ایران اسلامی، پزشکان نامداری همچون علی‌بن‌ربّن طبری، سید اسماعیل جرجانی، ابوالحسن طبری، ابوسهل مسیحی و ابن هندوی طبرستانی در نقاط مختلف طبرستان می‌‌زیسته و طبابت می‌کرده‌اند. آن‌ها با خلق آثاری همچون فردوس‌الحکمه فی&shy;‌الطب، ذخیره خوارزمشاهی، المعالجات البقراطیه، المائه فی‌الطب و مفتاح الطب و منهاج الطلاب سهم بسزایی در رشد دانش پزشکی در ایران و تمدن اسلامی داشته‌اند.</span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%"><span style="color:#006699">نتیجه‌گیری:</span></span></span></b> <span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">اندیشمندان طبرستانی در تألیف و تدوین بسیاری از رشته‌های تخصصی دانش پزشکی مانند چشم‌&shy;پزشکی و پزشکی اطفال پیشگام بوده‌اند. این مهم از سویی، سند تاثیر دانشمندان طبرستانی در شکوفایی تاریخ پزشکی ایران و از سوی دیگر سند هویت این سرزمین کهن به شمار می‌رود. امید است این پژوهش بتواند چهره واقعی پزشکی طبرستان و نقش پزشکان در پیشرفت دانش پزشکی ایران را به نسل امروز بشناساند.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:13.0pt"><b><span style="color:#006699">Background and aim:</span></b> Iran&#39;s medical history has a brilliant history. This brilliance can also be seen in the advancement of medical knowledge in Islamic civilization. The aim of this study was to investigate the life and scientific works of the physicians of Tabaristan in the Islamic period of Iran.</span><br> <span style="line-height:13.0pt"><b><span style="color:#006699">Materials and methods:</span></b> This research was analyzed by a descriptive-analytical method using the keywords of Tabaristan physicians, medical history of Tabaristan, Mazandaran, and Persian medicine. Data collection was done using library sources, historical documents, and databases.</span><br> <span style="line-height:13.0pt"><b><span style="color:#006699">Findings:</span></b> Tabaristan is a part of the geography of Iran, which with the advent of Islam, became the cradle of healers who, by lasting works, caused the dynamism of Islamic medicine. During the era of Islamic Iran, famous physicians such as Ali Ibn Rabban Tabari, Seyed Ismaeil Jorjani, Abul Hassan Tabari, Abu Sahl Masihi, and Ibn Hindu Tabaristani lived and practiced medicine in different parts of Tabaristan. By writing Ferdows al-Hikma fi al-Tibb, Zakhirah Kharazmshahi, Al-Mualijat al-Boqaratiyah, Al-Miat fi al-Tibb, and Meftah al-Tibb va Menhaj al-Tollab, they have made a significant contribution to the prosperity of medical knowledge in Iran and Islamic civilization.</span><br> <b><span style="line-height:107%"><span style="color:#006699">Conclusion:</span></span></b> <span style="line-height:107%">Tabaristan thinkers have been pioneers in authoring and compiling many specialized fields of medical knowledge such as ophthalmology and pediatrics. This is important, on the one hand, a document of the influence of Tabaristan scientists in the flourishing of Iran&#39;s medical history, and on the other hand, a document of the identity of this ancient land. It is hoped that this research can introduce the real face of Tabaristan medicine and the role of its physicians in the advancement of Iranian medical knowledge to today&#39;s generation.</span></span></span></div> تاریخ پزشکی, پزشکان طبرستان, مازندران, ایران اسلامی, طب ایرانی Medical history, Tabaristan physicians, Mazandaran, Islamic Iran, Persian Medicine 53 69 http://iahj.ir/browse.php?a_code=A-10-316-3&slc_lang=fa&sid=1 Jamal Rezaei Orimi جمال رضایی اوریمی rezaei.history93@gmail.com 10031947532846002688 10031947532846002688 No Department of Persian Medicine, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran گروه طب ایرانی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Seyede Zahra Adabinia سیده زهرا آدابی‌نیا adabinia@gmail.com 10031947532846002689 10031947532846002689 No Dr. Noorani Vesal Museum and Center for Scientific and Cultural Studies, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran موزه و مرکز اسناد و مطالعات علمی فرهنگی دکتر نورانی وصال، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Tahereh Shakeri طاهره شاکری t.shakeri42@gmail.com 10031947532846002690 10031947532846002690 No Traditional and Complementary Medicine Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran مرکز تحقیقات طب سنتی و مکمل، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Seyed Mohammad Hashemimehr سید محمد هاشمی مهر paul_wetmore@yahoo.com 10031947532846002691 10031947532846002691 Yes Department of Medical History, Babol University of Medical Sciences, Babol, Iran گروه تاریخ پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی بابل، بابل، ایران